Nhận được giấy triệu tập từ cơ quan công an luôn là tình huống khiến nhiều người cảm thấy lo lắng, bất an, hoang mang đặc biệt là lần đầu. Việc giữ bình tĩnh và nắm vững các quy định pháp luật sẽ giúp bạn bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Dưới đây là cẩm nang pháp lý hướng dẫn chi tiết cách xử lý, cùng các quyền và nghĩa vụ được quy định cụ thể tại Bộ luật tố tụng hình sự 2015.
1. Kiểm tra tính hợp pháp của giấy triệu tập
Không phải mọi giấy mời hay yêu cầu làm việc đều là giấy triệu tập hợp pháp theo tố tụng hình sự. Khi nhận được giấy triệu tập cần kiểm tra kỹ các yếu tố sau:
-
Thẩm quyền ký: Giấy triệu tập trong tố tụng hình sự phải do Điều tra viên hoặc Kiểm sát viên có thẩm quyền ký và được đóng dấu của cơ quan có thẩm quyền. Lưu ý rằng cơ quan công an chỉ triệu tập khi đã có quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can hoặc trong quá trình giải quyết nguồn tin về tội phạm theo đúng quy định pháp luật.
-
Thông tin trên giấy: Giấy triệu tập phải ghi rõ họ tên, địa chỉ của người được triệu tập; thời gian (giờ, ngày, tháng, năm), địa điểm có mặt; nội dung làm việc, gặp ai và trách nhiệm về việc vắng mặt.
-
Hình thức giao giấy: Giấy triệu tập phải được giao trực tiếp cho người được triệu tập hoặc thông qua chính quyền xã, phường, thị trấn hoặc cơ quan, tổ chức nơi người đó cư trú, làm việc. Pháp luật không cho phép cơ quan công an triệu tập công dân chỉ thông qua điện thoại, tin nhắn hoặc mạng xã hội.
2. Xác định rõ tư cách tham gia tố tụng của mình
Tùy thuộc vào việc bạn tham gia với tư cách là bị can, người làm chứng, người bị hại, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan hay người bị tố giác, kiến nghị khởi tố, phát hiện hành vi có dấu hiệu tội phạm đang được xác minh, xử lý từ đó quyền và nghĩa vụ pháp lý của bạn sẽ có sự khác nhau. Việc xác định rõ tư cách này giúp bạn biết mình được phép làm gì và phải tuân thủ những gì khi làm việc với cơ quan điều tra.
3. Nghĩa vụ pháp lý khi nhận được giấy triệu tập
-
Có mặt đúng thời gian và địa điểm: Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự, người được triệu tập có nghĩa vụ phải có mặt đúng theo thời gian và địa điểm ghi trong giấy triệu tập.
-
Hệ quả của việc vắng mặt không có lý do: Nếu vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc do trở ngại khách quan, bạn có thể bị áp giải, dẫn giải theo quy định pháp luật.
4. Các quyền quan trọng của bạn theo Bộ luật Tố tụng hình sự 2015
Khi đến làm việc theo giấy triệu tập, bạn cần ghi nhớ và thực hiện các quyền hợp pháp cơ bản sau:
-
Quyền được biết lý do và nội dung làm việc: Bạn có quyền yêu cầu cơ quan triệu tập thông báo rõ lý do bạn có mặt và nội dung cần làm việc.
-
Quyền giữ im lặng và không tự buộc tội: Theo nguyên tắc suy đoán vô tội và quy định về chứng cứ, cơ quan tiến hành tố tụng có nghĩa vụ chứng minh tội phạm. Bạn có quyền trình bày trung thực sự việc nhưng không bị ép buộc phải đưa ra những lời khai chống lại chính mình hoặc người thân thích của mình.
-
Quyền nhờ người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp (Luật sư): Tùy thuộc vào tư cách tố tụng (bị can, người bị tố giác, người bị hại…), bạn có quyền mời luật sư tham gia từ những bước đầu tiên của quá trình làm việc để tư vấn, bảo vệ quyền lợi hợp pháp.
-
Quyền đọc, kiểm tra biên bản: Sau buổi làm việc, cơ quan điều tra sẽ lập biên bản ghi lại lời khai. Bạn có quyền đọc lại toàn bộ biên bản, yêu cầu chỉnh sửa, bổ sung nếu thấy nội dung ghi chưa chính xác trước khi ký xác nhận. Tuyệt đối không ký vào biên bản trắng hoặc biên bản có nội dung không đúng với những gì bạn đã trình bày.
